februari 2025

Italophilia - Discovering the Italian Style in Handel's London

The Counterpoints

Dit prachtige album van het oudemuziekcollectief The Counterpoints is een toonbeeld van absolute gratie en individualiteit. Het album onderzoekt de invloed van Italië op het Londense muziekleven in de 17e en 18e eeuw.

The Counterpoints kwamen voor het eerst onder mijn aandacht in juni 2020 met hun debuutalbum, ‘La querelleuse’. Ik had er iets meer dan een jaar recensies voor Gramophone over geschreven. Toch ging ik er vol in: ‘Deze debuutplaat is, zonder twijfel, een van de best opgenomen Telemanns die er zijn, en ik ben bereid om iedereen die het er niet mee eens is, het vuur aan de schenen te leggen.’

Ik ben verheugd en enorm opgelucht dat The Counterpoints deze standaard hebben gehandhaafd. Vijf jaar en een pandemie later heeft het ensemble hun geluid van jeugdig optimisme en welwillendheid behouden. Sterker nog, hun retoriek lijkt schaamteloos speelser dan ooit. Ga bijvoorbeeld naar Scarlatti’s cantate Augellin vago e canoro voor een glimlach opwekkende versiering van blokfluitist Thomas Triesschijn en violist Matthea de Muynck. In de tweede aria wordt de sopraan Kristen Witmer meegezogen in het plezier; bij het beschrijven van de gekooide vogel lijkt ze meer vrijheid van expressie te vinden. De vogel in Scarlatti's tekst is een veelvoorkomende barokke metafoor voor onbeantwoorde liefde - 'Je laat nooit vleugels of voeten rusten, altijd in voortdurende beweging' - maar verwees mogelijk ook naar het gevangen lot van de castraat (ik werd echter herinnerd aan de mythologische martlet, de vogel zonder voeten op het wapen van Pembroke College, die de voortdurende zoektocht naar kennis symboliseert).

Net als hun debuutalbum beweegt 'Italophilia' behendig tussen solo en kamermuziek en cantate. En hoewel de grotere, geformaliseerde structuren uitstekend worden uitgevoerd, vallen de meer folky, geborduurde, improvisatorische momenten van het album op als uitzonderlijk. De Suite voor gitaar en basso continuo van Nicola Matteis uit 1682, uitgevoerd door tokkelaar Giulio Quirici en cellist Petr Hamouz, is ronduit prachtig. Quirici schetst subtiel contrapunt te midden van een doek dat blauw is gekleurd door appoggiatura's. In het anonieme ‘Tollets Ground’ (1706) laat Triesschijn een levendig gekleurde stortvloed los (geen woordspeling bedoeld). Ik merkte op dat Triesschijns spel op hun vorige album ‘met open oren’ klonk, en inderdaad eist hij hier een soort van volmondig luisteren: de uitvoering wisselt zoetigheid, aangenaam huiveringwekkende zuurheid, vrij rollende verkenning en kletsende articulatie af. Tegenover Quirici’s ritmische spel is het ronduit betoverend.

Nog wat laatste lof voor de suggestieve vertolking van John Eccles’ The Mad Lover, een prima alternatief voor de interpretatie van Thomas Dunford en Théotime Langlois de Swarte (Harmonia Mundi, 12/20). Triesschijn tovert contrasten tevoorschijn die extreem uitdagend zijn op de blokfluit, en de continuo-ondersteuning beweegt zich op sympathieke wijze tussen melancholie, rijkdom en verleiding.

The Counterpoints first came to my attention in June 2020 with their debut album, ‘La querelleuse’. I had been reviewing for Gramophone for just over a year. Yet I went in hard: ‘This debut disc is, hands down, some of the best recorded Telemann out there, and I am ready to go fist to fist with anyone who disagrees.’

I am delighted, and thoroughly relieved, that The Counterpoints have upheld this standard. Five years and a pandemic later, the ensemble have retained their sound of youthful optimism and benevolence. In fact, their rhetoric seems more unashamedly playful than ever. Head, for example, to Scarlatti’s cantata Augellin vago e canoro for smile-inducing ornamentation from recorder player Thomas Triesschijn and violinist Matthea de Muynck. In the second aria, the soprano Kristen Witmer is drawn into the fun; describing the caged bird, she seems to find increased freedom of expression. The bird in Scarlatti’s text is a common Baroque metaphor of unrequited love – ‘You never rest either wings or feet, always in perpetual motion’ – but potentially also referred to the trapped fate of the castrato (I, however, was reminded of the mythological martlet, the footless bird on Pembroke College’s crest, symbolising the perpetual quest for learning).

Like their debut album, ‘Italophilia’ moves deftly between solo and chamber music and cantata. And though the larger, formalised structures are excellently performed, the more folky, embroidered, improvisatory moments of the album stand out as exceptional. The Suite for guitar and basso continuo by Nicola Matteis from 1682, performed by plucker Giulio Quirici and cellist Petr Hamouz, is entirely lovely. Quirici subtly sketches counterpoint amid a canvas blued in appoggiaturas. In the anonymous ‘Tollets Ground’ (1706), Triesschijn releases a vibrantly hued torrent (no pun intended). I commented on the ‘ears-wide-open’ quality to Triesschijn’s playing on their previous album, and indeed here he demands a kind of plenisentient listening: the performance trades in sweetness, enjoyably hair-raising acidity, free-rolling exploration and chattering articulation. Against Quirici’s rhythmic play, it’s utterly enchanting.

Some final praise for the evocative rendition of John Eccles’s The Mad Lover, a fine alternative to Thomas Dunford and Théotime Langlois de Swarte’s interpretation (Harmonia Mundi, 12/20). Triesschijn conjures contrasts that are extremely challenging on the recorder, and the continuo support moves between melancholy, richness and allure in sympathetic sway.